บทที่  ๑

กล่าวทั่วไป

นิยามศัพท์

                         พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.๒๕๒๕ ได้บัญญัติความหมายของศัพท์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับจริยธรรมไว้ดังนี้

                         “จริย”  หมายถึง  ความประพฤติ,  กิริยาที่ควรประพฤติ

                         “ธรรม”  หมายถึง  คุณความดี,  คำสั่งสอนในศาสนา,  หลักประพฤติปฏิบัติในศาสนา,  ความยุติธรรม,  ความถูกต้อง

                         “จริยธรรม”  หมายถึง  ธรรมที่เป็นข้อประพฤติปฏิบัติ,  ศีลธรรม,  กฎศีลธรรม

                         “คุณธรรม”  หมายถึง  สภาพคุณงามความดี

                         “ศีล”  หมายถึง  ข้อบัญญัติที่กำหนดทางปฏิบัติกายและวาจาทางพระพุทธศาสนา  เช่น  ศีล  ๕  ศีล  ๘,  ความประพฤติที่ดี

                         “ศีลธรรม”  หมายถึง  ความประพฤติที่ดีที่ชอบ,  ธรรมในระดับศีล,  ศีลและธรรม

 

จริยธรรมต้องมาจากจิตใจ

                         ในโลกนี้ไม่มีอะไรสำคัญเท่ามนุษย์  ในมนุษย์ไม่มีอะไรสำคัญเท่า  “จิตใจ”  จิตใจเป็นองค์ประกอบที่สำคัญที่สุดในพฤติกรรมของมนุษย์  และจริยธรรม  คือ  พฤติกรรมของมนุษย์ที่แสดงออกในทางที่ถูกที่สังคมส่วนใหญ่ยอมรับ

                         ความคิด  การพูด  และการกระทำ  ล้วนมาจากจิตใจทั้งสิ้น  หากจิตใจได้รับการพัฒนาให้มีสมรรถภาพและคุณภาพดีแล้ว  ความคิด  การพูด  และการกระทำ  จะออกมาในทางสร้างสรรค์  ทำให้เกิดความเจริญก้าวหน้าต่อตนเองและส่วนรวม

                         จิตใจที่ต่ำทราม  ถ้าปล่อยให้มีขึ้นจนเคยชิน  จะทำให้เป็นคนมักง่าย  หน้าด้าน  เห็นแก่ตัว  ไม่มีวินัย  ไร้ความอาย  หยาบคาย  ละโมบ  กอบโกยผลประโยชน์เพื่อตัวเองและพวกพ้อง

 

หน้าที่ของประชาชน

                   หน้าที่ส่วนรวม  คือ  เป็นพลเมืองดี  ปฏิบัติตามกฎหมาย  เทิดทูนสถาบันชาติ  ศาสนา  พระมหากษัตริย์

                   หน้าที่ส่วนตัว  คือ  ประพฤติตนให้อยู่ในขอบเขตของศีลธรรม  จริยธรรม 

บทที่  ๒

พระบรมราโชวาท

คุณธรรม  ๔  ประการ

                         พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชมหาราช  ได้พระราชทานคุณธรรม  ๔  ประการ  แก่ข้าราชการและประชาชนในคราวสมโภชน์กรุงรัตนโกสินทร์  ๒๐๐  ปี  ดังนี้

                         ประการแรก  คือ  การรักษาความสัจ  ความจริงใจต่อตัวเอง  รู้จักสละประโยชน์ส่วนน้อยของตนเพื่อประโยชน์ส่วนใหญ่ของบ้านเมือง  ที่จะประพฤติปฏิบัติแต่สิ่งที่เป็นประโยชน์และเป็นธรรม

                         ประการที่สอง  คือ  การรู้จักข่มใจตนเอง  ฝึกใจตนเองให้ประพฤติปฏิบัติอยู่ในความสัจความดีนั้น

                         ประการที่สาม  คือ  การอดทน  อดกลั้น  และอดออม  ไม่ประพฤติล่วงความสัตย์สุจริตไม่ว่าจะด้วยเหตุประการใด

                         ประการที่สี่  คือ  การรู้จักละวางความชั่ว  ความทุจริต  และรู้จักเสียสละประโยชน์ส่วนน้อยของตน  เพื่อประโยชน์ส่วนใหญ่ของบ้านเมือง

                         คุณธรรม  ๔  ประการนี้  ถ้าแต่ละคนพยายามปลูกฝังและบำรุงให้เจริญงอกงามขึ้นโดยทั่วกันแล้ว  จะช่วยให้ประเทศชาติบังเกิดความสุข  ความร่มเย็น  และมีโอกาสที่จะปรับปรุงพัฒนาให้มั่นคงก้าวหน้าต่อไปได้ดังประสงค์

 

พระบรมราโชวาท

                         อนึ่ง  พระบรมราโชวาทของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ  ที่พระราชทานแก่คณะบุคคลในโอกาสต่าง ๆ  ล้วนแต่เป็นเรื่องเกี่ยวกับคุณธรรมและจริยธรรมในการทำงานทั้งสิ้น  ซึ่งได้อัญเชิญมาเพื่อน้อมใส่เกล้าใส่กระหม่อมเป็นบางองค์  ดังนี้

                         “เมื่อทำงาน  ต้องมุ่งถึงจุดหมายที่แท้ของงาน  งานจึงจะสำเร็จได้รับประโยชน์ครบถ้วน  ทั้งประโยชน์ของผู้ทำ  ถ้าทำงานเพื่อจุดหมายอื่น ๆ  เช่น  เพื่อประโยชน์ส่วนตัว  แม้จะได้ผลมากมายเพียงใด  งานก็ไม่สำเร็จ  แต่ทำให้เสียทั้งงานเสียทั้งคน”

                         “เกียรติและความสำเร็จ  เกิดจากผลการปฏิบัติงานและการปฏิบัติตัวของแต่ละคน  ที่สามารถปฏิบัติงานในความรับผิดชอบให้ได้ผลสมบูรณ์ตรงตามวัตถุประสงค์  และปฏิบัติตัวให้สุจริต  เที่ยงตรง  พอควรพอดีแก่ตำแหน่งหน้าที่ที่ดำรงอยู่”

 

เศรษฐกิจพอเพียง

                         นอกจากนี้พระบรมราโชวาทเกี่ยวกับ  “เศรษฐกิจพอเพียง”  ซึ่งมิใช่จะใช้ได้เฉพาะแต่ในแง่ของการจัดการทรัพย์สินของบ้านเมือง  หรือของกลุ่มคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งเท่านั้น  แม้แต่ในหมู่ข้าราชการก็เป็นแนวคิดแนวปฏิบัติที่เหมาะสมและไม่มีการล่วงสมัย  เป็นแนวดำเนินชีวิตที่อาจตัดปัญหาที่จะนำไปสู่การฉ้อราษฎร์บังหลวงได้เป็นอันมาก  การไม่ทะเยอทะยานอยากจะมีชีวิตความเป็นอยู่อย่างหรูหราโอ่อ่าและใช้จ่ายฟุ่มเฟือย  มาสู่คุณสมบัติประจำบุคคล  ปรับตนเองให้พอกินพออยู่  รู้จักประหยัด  คือ  รู้จักใช้จ่ายทรัพย์ที่หามาได้ในสิ่งที่จำเป็นแก่การครองชีพ  ไม่ใช้จ่ายฟุ่มเฟือย  รู้จักพินิจพิจารณาว่าสิ่งใดควรซื้อหรือไม่ควรซื้อ  รวมตลอดทั้งแบ่งปันรายได้ส่วนหนึ่งเก็บออมไว้ใช้จ่ายเมื่อคราวจำเป็น  จะได้ไม่ต้องหยิบยืมผู้อื่นมาแก้ปัญหา  หรือประพฤติมิชอบเพื่อให้พ้นจากภาระหนี้สิน  การถือเอาระบบเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นหลักดำเนินชีวิตจะมีแต่ทางได้เท่านั้น

 

บทที่  ๓

คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของพนักงาน

                         คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของพนักงาน

                                ๑.      ทักษะการใช้ความคิด

                                         ๑.๑      คิดภาพรวม  ลุ่มลึก  และกว้างไกล  ไม่หยุดความคิด

                                         ๑.๒     รู้จักปรับยืดหยุ่น  ไม่ว้าวุ่นเป็นเถรตรง

                                         ๑.๓     คิดทำงานเชิงรุก  ไม่ขลุกอยู่กับที่

                                         ๑.๔     คิดป้องกันดีกว่า  อย่าวัวหายจึงล้อมคอก

                                ๒.    การทำงานให้บรรลุผลสัมฤทธิ์

                                         ๒.๑     กระบวนทัศน์ต้องรู้ปรับ  ไม่อยู่กับกระบวนเดิม

                                         ๒.๒              สร้างเครื่องมือไว้ชี้วัด  ดีกว่าหัดนั่งดูเทียน

                                         ๒.๓    เช้าชามเย็นชามขอให้งด  จงกำหนดเวลาแล้วเสร็จไว้

                                         ๒.๔    อุทิศซึ่งเวลา  ไม่แสวงหาประโยชน์ตน

                                         ๒.๕    สัมพันธ์กับลูกค้า  อย่าทำหน้าไม่บอกบุญ

                                ๓.     การบริหารทรัพยากร

                                         ๓.๑     คำนึงถึงต้นทุน  ไม่คุ้มทุนจงอย่าทำ

                                         ๓.๒    บริหารแบบประหยัด  จงอย่าหัดเป็นหนี้เขา

                                         ๓.๓    สร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของ  อย่าเป็นทองไม่รู้ร้อน

                                         ๓.๔    รู้จักบำรุงและรักษา  อย่าดีแต่ใช้เครื่องเป็น

                                ๔.     ความสามารถและทักษะในการสื่อสาร

                                         ๔.๑     ใช้เทคโนโลยีใหม่  ไม่ล้าสมัยไดโนเสาร์

                                         ๔.๒    สร้างเครือข่ายให้กว้างขวาง  อย่าปล่อยวางเรื่องทีมงาน

                                         ๔.๓    รู้จักพูดให้ได้ผล  อย่าทำตนเป็นเบื้อใบ้

                                         ๔.๔    อดทนต่อถ้อยคำ  ไม่จดจำมาต่อกร

                                         ๔.๕    แถลงเรื่องลึกล้ำได้  อย่าตอบง่ายไม่ศึกษา

                                ๕.     ความน่าเชื่อถือไว้วางใจ

                                         ๕.๑     ซื่อสัตย์สุจริต  ไม่คิดคอรัปชั่น

                                         ๕.๒    พร้อมรับผิดชอบ  ตรวจสอบได้

                                         ๕.๓    สร้างศรัทธาประชา  เงินตราไม่รับ

                                         ๕.๔    ไม่เป็นอภิสิทธิชน  เป็นคนของรัฐและประชาชน

                                         ๕.๕    บริการยอดเยี่ยม  คุณภาพเปี่ยมล้น

                         ๖ . การมุ่งเน้นให้บริการ

                                    ๖.๑     บริการแบบโปร่งใส  พ้นสมัยเป็นความลับ

                                         ๖.๒     คำนึงถึงลูกค้า  ให้มากกว่าคำนึงตน

                                         ๖.๓     มุ่งผลอันสัมฤทธิ์  คือผลผลิตและผลลัพธ์

                                         ๖.๔     เสมอภาคและเป็นธรรม  ไม่ห่วงย้ำแต่พวกพ้อง

                                         ๖.๕     บริการประชาชน  ไม่ทำตนเป็นนายเขา

                                ๗.     จริยธรรม

                                         ๗.๑     มีศีลธรรม  พฤติกรรมเป็นแบบอย่าง

                                         ๗.๒    คำนึงประโยชน์ราษฎร์  อย่าฉลาดเอาแต่ได้

                                         ๗.๓    ร่วมทำกิจ  ขจัดจิตเห็นแก่ตัว

                                         ๗.๔    ตระหนักถึงครอบครัว  ไม่พึงมั่วด้วยโลกีย์

                                         ๗.๕    ไม่ก่อมลภาวะ  แต่ควรจะพิทักษ์และรักษา

                                ๘.     ความสามารถในการปฏิบัติงาน

                                         ๘.๑     รู้จริง  รู้ลึก  รู้กว้าง  ไม่รู้อย่างงู ๆ ปลา ๆ

                                         ๘.๒    ทำงานวางแผนได้  ไม่ทำตามอำเภอใจ

                                         ๘.๓    อธิบายชี้แจงได้  ไม่ผลักไสให้ผู้อื่น

                                         ๘.๔    สร้างองค์ความรู้ใหม่  ไม่ใส่ใจแต่ของเดิม

                                ๙.     การแก้ปัญหา

                                         ๙.๑      ยิ้มสู้ปัญหา  ไม่เบือนหน้าหนี

                                         ๙.๒     แก้ปัญหาด้วยปัญญา  ไม่รอช้าหาคนช่วย

                                         ๙.๓     พบปัญหาก็รู้แก้  ไม่ยอมแพ้วิ่งหาแพะ

                                         ๙.๔     เห็นปัญหาเป็นโอกาส  ไม่ขลาดเห็นเป็นอุปสรรค

                                ๑๐.   การทำงานเป็นทีม

                                         ๑๐.๑    มีมนุษย์สัมพันธ์  ไม่แบ่งกันเป็นก๊กเหล่า

                                         ๑๐.๒  ร่วมคิดร่วมทำ  ไม่นำตนไปโดดเดี่ยว

                                         ๑๐.๓   แบ่งปันซึ่งความรู้  ไม่ใส่ตู้รู้ผู้เดียว

                                         ๑๐.๔   ให้อภัยเมื่อพลั้งพลาด  ไม่คาดโทษให้แก่กัน

                                ๑๑.   ความสามารถในการใช้คอมพิวเตอร์

                                         ๑๑.๑    ฝึกฝนให้เชี่ยวชาญ  ไม่รำคาญหาความรู้

                                         ๑๑.๒  คุ้มค่าด้วยการใช้  ไม่เก็บไว้ประดับห้อง

                                         ๑๑.๓   ถนอมใช้ด้วยระวัง  ไม่ตึงตังให้แตกหัก

                                         ๑๑.๔   บำรุงและรักษา  ไม่เรียกหาแต่ของใหม่

 

 

บทที่  ๔

จริยธรรมของพนักงาน

จริยธรรมในฐานะพนักงาน

                         จริยธรรมต่อตนเอง

                                ๑.      เป็นผู้มีศีลธรรม  และประพฤติตนเหมาะสม

                                ๒.    ซื่อสัตย์

                                ๓.     มีทัศนคติที่ดีและพัฒนาตนเอง

                         จริยธรรมต่อหน่วยงาน

                                ๑.      สุจริต  เสมอภาค  ปราศจากอคติ

                                ๒.    ทำงานเต็มความสามารถ  รวดเร็ว  ขยัน  ถูกต้อง

                                ๓.     ตรงต่อเวลา

                                ๔.     ดูแล  รักษา  และใช้ทรัพย์สินของทางราชการอย่างประหยัด

                         จริยธรรมต่อผู้บังคับบัญชา  ผู้ใต้บังคับบัญชา  และผู้ร่วมงาน

                                ๑.      ร่วมมือ  ช่วยเหลือ  แนะนำ  ทำงานเป็นทีม

                                ๒.    เอาใจใส่ดูแลลูกน้อง

                                ๓.     สร้างความสามัคคีในการปฏิบัติหน้าที่

                                ๔.     สุภาพ  มีน้ำใจ  มีมนุษยสัมพันธ์

                                ๕.&